Barbarzyńca



TADEUSZ GADACZ, HISTORIA FILOZOFII XX WIEKU

(recenzja)
Łukasz Sochacki

Znak, Kraków 2009

Ostatnią  znaczącą  polską  próbą  całościowego  ujęcia  i  przeglądu  historii  filozofii  jest Historia  filozofii Władysława Tatarkiewicza. Od czasu jej wydania na rynku wydawniczym ukazało się kilka innych pozycji, ale żadna nie odpowiadała  na  tak  wielkie  wyzwanie,  jakie postawił przed sobą Tadeusz Gadacz. Jak zapowiada autor, wydany właśnie tom ma być pierwszym z serii, następne są już w przygotowaniu. Znaczący  wydaje  się  fakt,  że  projekt  dotyczy XX wieku, a nie starożytności, jak ma to miejsce w większości przypadków. Przyczyny mogą być dwie. Pierwsza  to  bardzo pobieżne  i dziś już  niewystarczające  potraktowanie  filozofii współczesnej przez Władysława Tatarkiewicza. Druga: słaba edukacja w zakresie współczesnych nurtów w filozofii, bo przecież czasy, kiedy w polskich  gimnazjach  i  liceach powszechnie nauczano  filozofii, minęły. Mam  nadzieję,  że niebezpowrotnie.

Potocznie  filozofia kojarzy  się z  roztrząsaniem nic nieznaczących spraw, które nie mają wpływu na codzienność. Książka Tadeusza Gadacza przeczy temu wyobrażeniu o filozofii, filozofach i filozofowaniu. Przedstawia dzieje filozofii jako niesamowitą opowieść o przygodzie z wiedzą, potrzebie zdziwienia, dociekania i  zadawania  odpowiednich  pytań. Opowieść, którą  wbrew  powszechnemu mniemaniu  śledzić można z zapartym  tchem, nie mogąc się doczekać kolejnej strony. Książka pokazuje, że potrzeba  filozofowania  tkwi  głęboko w większości z nas, a filozofia jest fundamentem wiedzy zdobytej przez kulturę Zachodu. Niczym w dobrej powieści kryminalnej Gadacz  śledzi związki między  poszczególnymi  filozofami, nurtami, teoriami, a także między filozofią i naukami, które się z niej wyodrębniły (są to m.in. psychologia, socjologia, pedagogika). Wszystko to poparte jest erudycją autora (bibliografia ze względu na swoją objętość została zamieszczona na płycie CD dołączonej do książki). Gadacz udowadnia, że o filozofii można mówić w sposób jasny i zrozumiały, jednocześnie nie gubiąc subtelności i niuansów, które towarzyszą od zawsze dociekaniom filozoficznym.

2009-05-17